Rattenfeiten en weetjes
Ratten zijn verrassend slim en behendig. Begrijpen hoe ze leven, helpt om overlast gericht aan te pakken én te voorkomen.
Ratten kennen hun omgeving goed
Ze onthouden routes naar voedsel en veilige schuilplaatsen. Veranderingen vallen snel op: een nieuw voorwerp, zoals een klem, wordt soms eerst gemeden. Hun scherpe reuk, gehoor en tastzin helpen hen in het donker hun weg te vinden.
De bruine rat is een goede zwemmer
Hij kan zwemmen en duiken en leeft graag bij de grond, bijvoorbeeld in holen, onder vloeren en langs water. Hij is stevig gebouwd, heeft relatief kleine oren en een staart die korter is dan zijn kop en romp samen.
De zwarte rat is een behendige klimmer
Hij verplaatst zich gemakkelijk langs balken, richels en kabels en zoekt vaak hogere, droge plekken op, zoals zolders en opslagruimtes. Zijn bouw is slanker, zijn oren zijn groter en zijn staart is langer dan zijn kop en romp samen.
Een zwarte rat is niet altijd zwart
Zijn vacht kan ook grijsbruin zijn. Lichaamsbouw, oren en staartlengte zijn daarom betere aanwijzingen om de soorten te onderscheiden dan alleen de kleur.
Eén vrouwtje kan tientallen jongen per jaar krijgen
Een bruine rat krijgt doorgaans drie tot vijf nesten per jaar, met gemiddeld zeven jongen per nest: ongeveer 21 tot 35 jongen. Een zwarte rat krijgt drie tot zes nesten, eveneens met gemiddeld zeven jongen: ongeveer 21 tot 42 jongen. Dit zijn richtgetallen; voedsel, beschutting en leefomstandigheden beïnvloeden de aantallen.
Jonge ratten kunnen snel zelf jongen krijgen
Na ongeveer drie tot vier maanden kunnen ze zich voortplanten. Niet alle jongen overleven, maar bij voldoende voedsel en beschutting kan een groep snel groeien.
Een rat op uw terrein hoeft daar niet te wonen
Bruine ratten zoeken voedsel vaak binnen ongeveer 30 meter van hun nest; zwarte ratten kunnen daarvoor circa 90 meter afleggen. Dit zijn richtafstanden tussen schuilplaats en voedsel, geen vaste territoriumgrenzen. Bij voedselgebrek kunnen ze verder trekken. Ook omliggende schuren, begroeiing en voerplaatsen kunnen onderdeel zijn van hun leefgebied.
Er bestaat geen vaste dagelijkse loopafstand
Een rat kan dezelfde route meerdere keren per nacht afleggen. De totale loopafstand kan dus groter zijn dan alleen de afstand tussen nest en voedsel. De omvang van het leefgebied hangt vooral af van voedsel, water en veilige schuilplaatsen.
Resistentie ontstaat niet na een vast aantal dagen
Een rat wordt niet automatisch ongevoelig doordat hij een paar keer gif eet. Resistentie tegen bepaalde bloedverdunnende middelen berust vaak op erfelijke eigenschappen. Sommige ratten zijn daardoor al vanaf hun geboorte minder gevoelig. Als deze dieren een behandeling overleven en zich voortplanten, kunnen zij die eigenschap doorgeven. Herhaald gebruik van hetzelfde middel kan resistente ratten bevoordelen. Hoe snel hun aandeel groeit, verschilt per populatie en middel; daarvoor bestaat geen betrouwbare algemene termijn.
Bloedverdunnend rattengif kan een langzame, pijnlijke dood veroorzaken
Deze middelen verstoren de bloedstolling, waardoor inwendige bloedingen kunnen ontstaan. Het dier sterft niet direct: het proces kan meerdere dagen duren en gepaard gaan met ernstige pijn en lijden. Dit geldt specifiek voor bloedverdunnende middelen; andere gifstoffen werken anders. Ook vanuit dierenwelzijn is het daarom belangrijk gifgebruik zo veel mogelijk te voorkomen.
Rattengif kan ook andere dieren treffen
Huisdieren en wilde dieren kunnen vergiftigd raken door lokaas te eten. Roofvogels en andere roofdieren kunnen daarnaast gif binnenkrijgen via een vergiftigde rat of muis. Dit heet doorvergiftiging. Veel bloedverdunnende middelen breken bovendien moeilijk af en kunnen lang in het milieu aanwezig blijven.
Voorkomen is de basis van een duurzame aanpak
Bewaar dierenvoer afgesloten, ruim gemorst voer en etensresten op en beperk schuilplaatsen rondom gebouwen. Laat toegangspunten onderzoeken en zorgvuldig afdichten. Een deskundige aanpak combineert preventie, zo nodig gifvrije bestrijding en controle achteraf. Ziet u ratten, knaagsporen of uitwerpselen? Laat de situatie dan tijdig beoordelen.